Optional I Environmental Science RE-2041 SEE 2081 Set Solution

Optional I Environment Science (RE-2041) SEE 2081 (2025) Set Solution ← Back to Notes

Group ‘A’ [11 × 1 = 11 Marks]

1 स्थिर जलीय पारिस्थितिक प्रणाली भन्नाले के बुझिन्छ ?
What do you mean by lentic ecosystem? [1 mark]

ENG It refers to standing water bodies or still water bodies (e.g., ponds, lakes).

NEP स्थिर जलीय पारिस्थितिक प्रणाली भन्नाले जमेर रहेको वा स्थिर अवस्थामा रहेको पानीका स्रोतहरू (जस्तै: पोखरी, ताल) लाई जनाउँछ ।

2 जैविक विविधता ह्रास हुनुका कुनै दुई कारणहरू लेख्नुहोस् ।
Enlist any two causes of biodiversity loss. [1 mark]

ENG Overpopulation, deforestation, climate change, environmental pollution, illegal hunting and poaching, urbanization, etc. (Any two)

NEP १. वन विनाश (Deforestation) २. अवैध शिकार तथा चोरी निकासी (Illegal hunting and poaching) ।

3 नेपालमा पाइने कुनै एक रैथाने पन्छीको नाम लेख्नुहोस् ।
Mention any one endemic bird species of Nepal. [1 mark]

ENG Spiny Babbler or Nepal Wren Babbler.

NEP काँडे भ्याकुर (Spiny Babbler) वा नेपाल डिकुरेभ्याकुर (Nepal Wren Babbler) ।

4 विद्युतीय फोहोरको परिभाषा दिनुहोस् ।
Define electronic waste. [1 mark]

ENG Any electrically powered appliance that fails to satisfy the current owner for its originally intended purpose, or has reached its end of life.

NEP आफ्नो मूल उद्देश्यको लागि प्रयोग गर्न नमिल्ने, बिग्रिएका वा पुराना भइसकेका विद्युतीय उपकरणहरूलाई विद्युतीय फोहोर (E-waste) भनिन्छ ।

5 रेडियोधर्मी प्रदूषणको कुनै एक असर लेख्नुहोस् ।
Write any one effect of radioactive pollution. [1 mark]

ENG Cancer issues, genetic mutation, or organ damage.

NEP क्यान्सर लाग्नु । (अन्य: आनुवंशिक परिवर्तन, अंगहरूमा क्षति आदि ।)

6 जलवायु सङ्कटासन्नता भन्नाले के बुझिन्छ ?
What is climate vulnerability? [1 mark]

ENG Refers to the degree to which a system, community, or individual is susceptible to and unable to cope with the adverse effects of climate change.

NEP कुनै प्रणाली, समुदाय वा व्यक्ति जलवायु परिवर्तनको प्रतिकूल असरहरूबाट कति प्रभावित हुन सक्छ र त्यसको सामना गर्न कति असक्षम छ भन्ने मात्रा वा अवस्थालाई जलवायु सङ्कटासन्नता भनिन्छ ।

7 क्योटो प्रोटोकलको कुनै एउटा मुख्य उद्देश्य लेख्नुहोस् ।
Write any one main objective of Kyoto Protocol. [1 mark]

ENG To reduce greenhouse gas emissions and combat global warming.

NEP हरितगृह ग्यासको उत्सर्जन कम गर्नु र विश्वव्यापी उष्णता (Global Warming) नियन्त्रण गर्नु ।

8 वैकल्पिक उर्जा भन्नाले के बुझिन्छ ?
What is meant by alternative energy? [1 mark]

ENG Energy sources that are used as an alternative to fossil fuels (non-renewable sources) and are generally renewable.

NEP परम्परागत वा अनविकरणीय उर्जा (Fossil fuels) को विकल्पमा प्रयोग गरिने उर्जाका स्रोतहरूलाई वैकल्पिक उर्जा भनिन्छ ।

9 वायु प्रदुषणबाट मानव स्वास्थ्यमा हुने कुनै दुईओटा असरहरू लेख्नुहोस् ।
Write any two effects on human health due to air pollution. [1 mark]

ENG Chronic pulmonary diseases, lung cancer, respiratory diseases.

NEP १. श्वासप्रश्वास सम्बन्धी रोगहरू (जस्तै: दम) २. फोक्सोको क्यान्सर ।

10 विपद भनेको के हो ? परिभाषा लेख्नुहोस् ।
What is disaster? Write its definition. [1 mark]

ENG A sudden damage or natural/man-made catastrophe that causes great damage to life and property.

NEP धनजनको ठूलो क्षति पुर्‍याउने गरी एक्कासी आइपर्ने प्राकृतिक वा मानव सिर्जित विपत्तिलाई विपद भनिन्छ ।

11 संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय वातावरण कार्यक्रम (UNEP) को स्थापना कहिले भएको थियो ?
When was UNEP established? [1 mark]

ENG June 5, 1972.

NEP सन् १९७२ जुन ५ (June 5, 1972) ।

Group ‘B’ [8 × 5 = 40 Marks]

12 वातावरण विज्ञानको आवश्यकता पर्नुका कुनै पाँचओटा कारणहरू लेख्नुहोस् ।
Why is environmental science necessary? Write any five reasons. [5 marks]

ENG

To help create a pollution-free environment.
To understand environmental problems like climate change and global warming.
To educate and equip learners with necessary environmental skills.
To promote sustainable living.
To protect natural resources.

NEP

प्रदूषणमुक्त वातावरण सिर्जना गर्न मद्दत गर्न ।
जलवायु परिवर्तन, विश्वव्यापी उष्णता र ओजोन तह विनास जस्ता समस्याहरू बुझ्न ।
विद्यार्थीहरूलाई आवश्यक वातावरणीय ज्ञान र सीप प्रदान गर्न ।
दिगो जीवनशैली अपनाउन प्रेरित गर्न ।
प्राकृतिक स्रोत साधनहरूको संरक्षण गर्न ।

13 नेपालको उच्च हिमाली पारिस्थितिक प्रणालीमा रहेका कुनै पाँचओटा समस्या तथा चुनौतीहरूको वर्णन गर्नुहोस् ।
Explain any five major problems and challenges of alpine ecosystem of Nepal. [5 marks]

ENG 1. Climate change resulting in loss of biodiversity.
2. Overgrazing causing reduction of soil fertility and vegetation.
3. Deforestation and firewood collection leading to habitat destruction.
4. Pollution due to waste produced by tourism activities.
5. Risk of Glacial Lake Outburst Floods (GLOF).

NEP १. जलवायु परिवर्तनले गर्दा जैविक विविधतामा ह्रास आउनु ।
२. अत्यधिक चरिचरनले गर्दा वनस्पति र माटोको उर्वराशक्ति घट्नु ।
३. वन विनाश र दाउरा सङ्कलनले गर्दा वन्यजन्तुको बासस्थान विनाश हुनु ।
४. पर्यटन गतिविधिबाट निस्कने फोहोरमैलाले प्रदूषण बढ्नु ।
५. हिमताल विष्फोटन (GLOF) को जोखिम बढ्नु ।

व्यक्तिगत तथा समुदायको तहबाट सिमसारको संरक्षण कसरी गर्न सकिन्छ ? कुनै पाँचओटा उपायहरू लेख्नुहोस् ।
Mention any five ways to conserve wetland from personal and community level.

ENG 1. Promote women’s participation in conservation.
2. Raise public awareness about wetland importance.
3. Develop environment-friendly tourism.
4. Ensure proper disposal of solid wastes preventing them from entering wetlands.
5. Integrate indigenous knowledge for conservation.

NEP १. सिमसार संरक्षणमा महिला सहभागितालाई प्रोत्साहन गर्ने ।
२. जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्ने ।
३. वातावरण मैत्री पर्यटनको विकास गर्ने ।
४. ठोस फोहोरमैलाको उचित व्यवस्थापन गरी सिमसारमा मिसिन नदिने ।
५. संरक्षणका लागि रैथाने ज्ञान र सीपको प्रयोग गर्ने ।

14 रैथाने ज्ञान र सिपहरूले कसरी जलवायु समानुकुलनमा मद्दत गरिरहेका छन् ? उदाहरणसहित वर्णन गर्नुहोस् ।
How are indigenous knowledge and skills helping in climate resilience? Explain with examples. [5 marks]

ENG Indigenous knowledge helps in climate resilience by promoting sustainable practices passed down through generations.
• Sustainable Agriculture: Traditional farming methods maintain soil health and biodiversity.
• Water Management: Traditional canals (Rajkulo) and ponds manage water scarcity.
• Forest Conservation: Community forestry practices protect biodiversity.

NEP रैथाने ज्ञान र सीपहरूले वातावरणसँग मिल्दोजुल्दो र दिगो अभ्यासहरू सिकाएर जलवायु समानुकुलनमा मद्दत गर्छन् । उदाहरणका लागि:
• दिगो कृषि: परम्परागत खेती प्रणालीले माटोको उर्वराशक्ति जोगाउँछ ।
• जल व्यवस्थापन: परम्परागत कुलो, राजकुलो र पोखरी निर्माणले पानीको अभाव र बाढी व्यवस्थापनमा मद्दत गर्छ ।
• वन संरक्षण: सामुदायिक वनको अवधारणाले जैविक विविधता जोगाउँछ ।

15 वैकिल्पक उर्जा केलाई भनिन्छ ? वैकल्पिक उर्जाका कुनै चारओटा महत्त्वको छोटकरीमा वर्णन गर्नुहोस् ।
What is meant by alternative energy? Describe any four importances of alternative energy in short. [5 marks]

ENG Definition: Energy sources other than fossil fuels (non-renewable) are called alternative energy.
Importance:
1. Mitigate Climate Change: Emits little greenhouse gas.
2. Sustainable: Renewable and does not run out.
3. Pollution Control: Reduces air and water pollution.
4. Cost Savings: Long-term cost savings and energy security.

NEP परिभाषा: परम्परागत वा अनविकरणीय उर्जा (जस्तै: पेट्रोल) को विकल्पमा प्रयोग गरिने उर्जाका स्रोतहरू ।
महत्त्वहरू:
१. जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण: हरितगृह ग्यास उत्सर्जन कम गर्छ ।
२. दिगोपन: यो कहिल्यै नसकिने उर्जाको स्रोत हो ।
३. प्रदूषण नियन्त्रण: वायु र जल प्रदूषण कम गर्छ ।
४. आर्थिक बचत: दीर्घकालीन रूपमा सस्तो र आत्मनिर्भर बनाउँछ ।

16 दिगो वन विकासका कुनै पाँच विशेषताहरू वर्णन गर्नुहोस् ।
Explain any five features of sustainable development of forest. [5 marks]

ENG 1. Agroforestry: Integrating trees with crops.
2. Reforestation: Planting trees in deforested areas.
3. Control of Overgrazing: Managing livestock to prevent vegetation loss.
4. Community Forestry: Involving local communities in management.
5. Forest Management Systems: Controlling illegal trade.

NEP १. कृषि वन (Agroforestry): खेतीबालीसँगै रुखबिरुवा रोप्ने प्रणाली ।
२. वृक्षारोपण (Reforestation): नाङ्गो डाँडाहरूमा पुनः रुख रोप्नु ।
३. चरिचरन नियन्त्रण: अनियन्त्रित चरिचरनलाई रोक्नु ।
४. सामुदायिक वन: व्यवस्थापनमा स्थानीय समुदायलाई सहभागी गराउनु ।
५. वन व्यवस्थापन प्रणाली: अवैध चोरी निकासी र व्यापार नियन्त्रण गर्नु ।

17 “कृषि, उद्योग र वन क्षेत्रको दिगो विकासबाट नेपालको समग्र आर्थिक विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुग्छ ।” यस भनाइलाई पुष्टि गर्नुहोस् ।
“Sustainable development of agriculture, industry and forest sector help in economic development of Nepal.” Justify. [5 marks]

ENG 1. Increases food security and income for rural communities (Agriculture).
2. Encourages local industries uplifting economic conditions (Industry).
3. Forest-based tourism creates jobs and foreign income (Forest).
4. Community forestry aids in women empowerment.
5. Eco-friendly practices lower long-term health and environmental costs.

NEP १. दिगो कृषिले खाद्य सुरक्षा र आम्दानी बढाउँछ ।
२. स्थानीय उद्योगले रोजगारी सिर्जना गरी आर्थिक अवस्था उकास्छ ।
३. वन पर्यटनले विदेशी मुद्रा आर्जनमा मद्दत गर्छ ।
४. सामुदायिक वनले महिला सशक्तिकरणमा मद्दत गर्छ ।
५. वातावरण मैत्री अभ्यासले भविष्यको खर्च कम गर्छ ।

18 ध्वनि प्रदुषणले हाम्रो वरपरको वातावरणमा पार्ने कुनै पाँच ओटा असरहरू उल्लेख गर्नुहोस् ।
Mention any five effects of sound pollution in our surrounding environment. [5 marks]

ENG 1. Noise-induced hearing loss.
2. High blood pressure (Hypertension).
3. Heart diseases (Cardiovascular issues).
4. Sleep disturbances (Insomnia).
5. Irritation and stress.

NEP १. श्रवण शक्ति गुम्नु वा बहिरोपन ।
२. उच्च रक्तचाप (High Blood Pressure) ।
३. मुटु सम्बन्धी रोगहरू ।
४. निद्रामा गडबडी वा अनिद्रा ।
५. मानसिक तनाव, चिडचिडाहपन र एकाग्रतामा कमी ।

आफ्नो समुदाय वरपर रहेको कार्यस्थललाई वातावरणमैत्री बनाउन के कस्ता सुझावहरू दिनुहुन्छ ? कुनै पाँच बुँदा उल्लेख गर्नुहोस् ।
Suggest any five techniques to create environment friendly work place in your community.

ENG 1. Ensure proper ventilation.
2. Provide adequate space for mobility.
3. Maintain a noise-free environment.
4. Use alternative energy sources (like solar power).
5. Ensure efficient use of water and proper lighting.

NEP १. कार्यस्थलमा हावा ओहोरदोहोर गर्ने (Ventilation) उचित व्यवस्था गर्ने ।
२. हिँडडुल गर्न पर्याप्त खुला ठाउँ राख्ने ।
३. कार्यस्थललाई ध्वनी प्रदूषण मुक्त राख्ने ।
४. सौर्य उर्जा जस्ता वैकल्पिक उर्जाको प्रयोग गर्ने ।
५. पानी र बत्तीको उचित र मितव्ययी प्रयोग गर्ने ।

19 “विपदका चुनौतीहरू समयमै पहिचान गरी विपद व्यवस्थापनको योजना बनाउन सके विपदबाट हुने क्षति कम गर्न सकिन्छ ।” यस भनाईलाई पुष्टि गर्नुहोस् ।
“Identifying the challenges of disaster and drafting disaster management plan in time can decrease damages from disaster.” Justify this statement. [5 marks]

ENG 1. Early identification allows for preparation, saving lives and property.
2. Preparedness reduces panic among the population.
3. It enables a quick and organized response to minimize damage.
4. It ensures community involvement and awareness.
5. It helps in the protection of critical resources.

NEP १. समयमै जोखिम पहिचान गर्नाले क्षति कम गर्न पूर्व तयारी गर्न सकिन्छ ।
२. पूर्व तयारीले मानिसहरूमा त्रास कम गराउँछ ।
३. योजनाबद्ध रूपमा तत्काल उद्धार कार्य गर्न सजिलो हुन्छ ।
४. समुदायलाई सचेत र सहभागी गराउन मद्दत गर्छ ।
५. महत्त्वपूर्ण संरचनाहरूको संरक्षण गर्न सकिन्छ ।

Group ‘C’ [3 × 8 = 24 Marks]

20 जैविक विविधताको संरक्षण कसरी गर्न सकिएला ? कुनै आठओटा व्यवहारिक उपायहरू लेख्नुहोस् ।
How can biodiversity be conserved at local and national level? Suggest the practical ways in any eight points. [8 marks]

ENG 1. Removal and control of invasive species.
2. Providing conservation education to all levels of society.
3. Applying indigenous knowledge for resource management.
4. Protection of endangered species and their habitats.
5. Reducing deforestation and promoting afforestation.
6. Proper disposal of wastes to prevent pollution.
7. Implementing and strictly following environmental acts and policies.
8. Ensuring community participation in conservation efforts.

NEP १. मिचाहा प्रजातिहरू (Invasive species) लाई नियन्त्रण तथा निर्मूल गर्ने ।
२. समाजका सबै तहमा संरक्षण शिक्षा र जनचेतना फैलाउने ।
३. प्राकृतिक स्रोत व्यवस्थापनमा रैथाने ज्ञान र सीपको प्रयोग गर्ने ।
४. लोपोन्मुख प्रजातिहरूको र तिनको बासस्थानको विशेष संरक्षण गर्ने ।
५. वन विनाश रोक्ने र व्यापक वृक्षारोपण गर्ने ।
६. फोहोरमैलाको उचित व्यवस्थापन गरी प्रदूषण कम गर्ने ।
७. वातावरण संरक्षण सम्बन्धी राष्ट्रिय ऐन तथा नीति नियमहरूको कडाइका साथ पालना गर्ने ।
८. संरक्षण कार्यमा स्थानीय समुदायको सक्रिय सहभागिता सुनिश्चित गर्ने ।

21 विषाक्त फोहोर मैलाको वर्गीकरण गरी तिनीहरूको स्रोतहरूको उदाहरण दिनुहोस् । व्यवस्थापन कसरी गर्न सकिएला ?
Classify hazardous wastes with sources. How can they be managed? Suggest 3 points. [8 marks]

ENG Classification & Sources:
• Medical Wastes: Used syringes (Hospitals)
• Industrial Wastes: Chemicals (Factories)
• Electronic Wastes: Old batteries (Electronics)
• Agricultural Wastes: Pesticides (Farms)
• Household: Paints, cleaning chemicals

Management:
1. 3R Principle: Reduce, Reuse, and Recycle.
2. Sanitary Landfill: Engineered disposal sites.
3. Incineration: Controlled burning at high temperatures.

NEP वर्गीकरण र स्रोतहरू:
• अस्पतालजन्य: प्रयोग गरिएका सुई (अस्पताल)
• औद्योगिक: रसायन (कलकारखाना)
• विद्युतीय: पुराना ब्याट्री (इलेक्ट्रोनिक्स)
• कृषिजन्य: कीटनाशक विषादी (खेतबारी)
• घरायसी: पेन्ट्स, रसायन

व्यवस्थापन:
१. ३R सिद्धान्त: घटाउने, पुनः प्रयोग गर्ने र पुनःचक्रण गर्ने ।
२. सुरक्षित ल्यान्डफिल: सुरक्षित तवरले गाड्ने ।
३. इन्सिनरेसन: सुरक्षित तवरले जलाउने ।

इलेक्ट्रोनिक फोहोरहरूका ३ स्रोत र व्यवस्थापन गर्ने ५ उपायहरू सुझाव दिनुहोस् ।
Name 3 sources of e-waste and suggest 5 measures to manage it.

ENG Sources: Household (PC, Fridge), Hospitals (X-ray), Offices (Printers).
Management:
1. Safe Disposal in designated centers.
2. Recycling valuable materials.
3. Take-back Policies by manufacturers.
4. Awareness Programs.
5. Strict Legislative Framework.

NEP स्रोतहरू: घरायसी (कम्प्युटर), अस्पताल (एक्स-रे), कार्यालय (प्रिन्टर) ।
व्यवस्थापन:
१. सुरक्षित विसर्जन ।
२. पुनःचक्रण (Recycling) ।
३. फिर्ता लिने नीति (Take-back Policy) ।
४. जनचेतना कार्यक्रम ।
५. कानुनी मापदण्ड ।

22 वातावारणीय प्रभाव मूल्याङ्कनका प्रथम चार चरणहरूको महत्त्व व्याख्या गर्नुहोस् ।
Explain the importance of first four stages of Environmental Impact Assessment (EIA). [8 marks]

ENG 1. Screening: Determines if a project needs EIA or IEE. Saves time/resources.
2. Scoping: Identifies key issues and sets study boundaries.
3. Consideration of Alternatives: Analyzes different ways to achieve goals (site/technology) to find eco-friendly options.
4. Description of Environmental Baseline: Collects data on existing conditions to serve as a reference point.

NEP १. प्रारम्भिक परीक्षण (Screening): EIA आवश्यक छ कि छैन निर्क्योल गर्छ । समय बचत गर्छ ।
२. कार्यक्षेत्र निर्धारण (Scoping): अध्ययनको सीमा र मुख्य सवालहरू निर्धारण गर्छ ।
३. विकल्पहरूको विश्लेषण (Alternatives): उत्तम र कम हानि पुर्‍याउने विकल्प छान्न मद्दत गर्छ ।
४. आधारभूत स्थिति विवरण (Baseline): विद्यमान अवस्थाको तथ्याङ्क सङ्कलन गरी भविष्यमा प्रभाव मापन गर्न आधार तयार गर्छ ।

SEE 2081 (2025) Set Solution

Related Posts