एकाइ ६: हाम्रो पृथ्वी (Hamro Prithvi)
पाठ १२: नक्सासम्बन्धी आधुनिक प्रविधि (Naksa Sambandhi Adhunik Prabidhi)
यस पाठमा पढ्नुहोस्
१. GPS ले कस्ता सूचना प्राप्त गर्न सहयोग गर्दछ?
उत्तर: GPS (Global Positioning System) ले पृथ्वीमा रहेका कुनै पनि वस्तु वा स्थानको भू-स्थानिक जानकारी (Geospatial Information) प्रदान गर्न सहयोग गर्दछ। यसले निम्न प्रकारका सूचनाहरू प्राप्त गर्न मद्दत गर्छ:
- अवस्थिति (Location): कुनै पनि ठाउँको अक्षांश (Latitude), देशान्तर (Longitude) र उचाइ (Altitude) को सटीक जानकारी दिन्छ।
- गति (Speed): कुनै वस्तु वा सवारी साधनको गति कति छ भनेर देखाउँछ।
- दिशा (Direction): कुन दिशातिर गइरहेको छ भन्ने जानकारी प्रदान गर्दछ।
- समय (Time): विश्वको कुनै पनि स्थानको एकदमै सटीक समय बताउँछ।
- बाटो पत्ता लगाउन (Navigation): एक ठाउँबाट अर्को ठाउँमा जानका लागि सबैभन्दा छोटो र सजिलो बाटो देखाउँछ।
२. जी.आई.एस. (GIS) र जी.पी.एस. (GPS) बिच के-के भिन्नता छन्, लेख्नुहोस्।
उत्तर: GIS (Geographic Information System) र GPS (Global Positioning System) दुवै नक्सासम्बन्धी आधुनिक प्रविधि (Naksa Sambandhi Adhunik Prabidhi) भए तापनि यिनीहरूमा निम्न भिन्नताहरू रहेका छन्:
| जी.आई.एस. (GIS) | जी.पी.एस. (GPS) |
|---|---|
| GIS एउटा प्रणाली हो जसले भू-स्थानिक डेटालाई विश्लेषण, भण्डारण र प्रदर्शन गर्दछ। जस्तै: भू-उपयोग, जनसांख्यिकी, र वातावरणीय अवस्थाहरू। | GPS एउटा उपकरण वा प्रणाली हो जसले उपग्रहको मद्दतले पृथ्वीमा कुनै पनि स्थानको सटीक अवस्थिति पत्ता लगाउँछ। |
| यसले विभिन्न ढाँचा र प्रवृत्तिहरू पहिचान गर्न, भविष्यवाणी गर्न, र निर्णय लिन मद्दत गर्छ। यो एक विश्लेषणात्मक प्रविधि हो। | यसको मुख्य काम बाटो देखाउनु हो। जस्तै, तपाईंको फोनमा भएको Google नक्साले GPS को प्रयोग गरी बाटो देखाउँछ। यो एक जानकारी सङ्कलन गर्ने प्रविधि हो। |
| GIS ले GPS बाट प्राप्त डाटालाई विश्लेषणको लागि प्रयोग गर्न सक्छ। | GPS ले GIS लाई आवश्यक पर्ने कच्चा स्थानको डाटा प्रदान गर्दछ। |
३. सूचना प्रवाहमा परम्परागत नक्साभन्दा गुगल अर्थलगायतका आधुनिक व्यावहारिक प्रविधि बढी प्रभावकारी हुन्छन्, कसरी? प्रस्ट पार्नुहोस्।
उत्तर: सूचना प्रवाहमा परम्परागत कागजको नक्साभन्दा गुगल अर्थ जस्ता नक्सासम्बन्धी आधुनिक प्रविधि (Naksa Sambandhi Adhunik Prabidhi) हरू विभिन्न कारणले बढी प्रभावकारी हुन्छन्, जसलाई निम्नानुसार प्रस्ट पार्न सकिन्छ:
अन्तरक्रियात्मक (Interactive): गुगल अर्थमा जुम इन र आउट गर्न, ग्लोबलाई विभिन्न कोणबाट घुमाएर हेर्न सकिन्छ, जसले ठाउँहरू र तिनीहरूको आपसी सम्बन्ध बुझ्न सजिलो बनाउँछ। परम्परागत नक्सा स्थिर हुन्छ।
वास्तविक र विस्तृत दृश्य: यसमा उपग्रहबाट खिचिएका तस्बिर, हवाई फोटोग्राफी, र भवनहरूको 3D मोडेलहरू समेत हुन्छन्। यसले कुनै पनि स्थानको वास्तविक र जीवन्त तस्बिर प्रदान गर्छ, जुन परम्परागत नक्साले सक्दैन।
अद्यावधिक जानकारी (Real-time Update): आधुनिक प्रविधिहरूमा नयाँ बाटो, भवन वा अन्य परिवर्तनहरू तुरुन्तै अद्यावधिक हुन्छन्, जबकि परम्परागत नक्सा छापिइसकेपछि पुरानो हुन्छ।
बहु-उपयोगिता: गुगल अर्थमा ट्राफिकको अवस्था, मौसम, र ऐतिहासिक तस्बिरहरू जस्ता थप जानकारीका तहहरू (Layers) पनि हेर्न सकिन्छ, जसले यसलाई बहु-उपयोगी बनाउँछ।
सजिलो पहुँच: इन्टरनेटको पहुँच भएका जो कोहीले पनि आफ्नो मोबाइल वा कम्प्युटरबाट सजिलै यी प्रविधिहरू प्रयोग गर्न सक्छन्, तर परम्परागत नक्सा बोकेर हिँड्नुपर्छ।
Next Chapter
क्रान्ति र दिल्ली सम्झौतायो पनि पढ्नुहोस्
कुनै प्रश्न वा सुझाव छ भने, हामीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
Contact Us