एकाइ ९: हाम्रो अन्तर्राष्ट्रिय सम्बन्ध र सहयोग
पाठ ५: सूचना तथा सञ्चार प्रविधि (Suchana tatha Sanchar Pravidhi)
यस पाठमा पढ्नुहोस्
१. शिक्षण सिकाइमा सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको प्रयोग कसरी गर्न सकिन्छ? उल्लेख गर्नुहोस्।
उत्तर: शिक्षण सिकाइमा सूचना तथा सञ्चार प्रविधि (Suchana tatha Sanchar Pravidhi) को प्रयोगलाई अझ प्रभावकारी बनाउन निम्न तरिकाहरू अपनाउन सकिन्छ:
- विषयवस्तुका रूपमा प्रयोग: सूचना तथा सञ्चार प्रविधिलाई एउटा छुट्टै विषयका रूपमा, जस्तै: कम्प्युटर शिक्षा, पाठ्यक्रममा समावेश गरी सिकाउन सकिन्छ।
- सिकाइ सहजीकरणका लागि प्रयोग: विषयवस्तुलाई प्रभावकारी रूपमा सिकाउन मल्टिमिडिया, स्मार्टबोर्ड, स्लाइड सोका लागि कम्प्युटर र प्रोजेक्टर जस्ता साधनहरूको प्रयोग गर्न सकिन्छ। यसले सिकाइलाई रोचक र अन्तरक्रियात्मक बनाउँछ।
- आवश्यक सामग्री खोजी: विद्यार्थीहरूलाई गृहकार्य तथा परियोजना कार्यका लागि इन्टरनेटको प्रयोग गरी आवश्यक शैक्षिक सामग्री र स्रोतहरू खोज्न लगाउन सकिन्छ।
- सर्वेक्षण तथा तथ्याङ्क सङ्कलन: विभिन्न सर्वेक्षणसँग सम्बन्धित कार्यका लागि गुगल फर्म, माइक्रोसफ्ट फर्म जस्ता अनलाइन उपकरणहरूको प्रयोग गरी छिटो र सजिलैसँग तथ्याङ्क सङ्कलन गर्न सकिन्छ।
- अनलाइन कक्षा सञ्चालन: जुम, गुगल मिट, माइक्रोसफ्ट टिम्स, र गुगल क्लासरुम जस्ता प्लेटफर्म प्रयोग गरी अनलाइन कक्षा सञ्चालन गर्न र त्यसमा सक्रिय सहभागिता जनाउन सकिन्छ।
२. सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गरी तपाईंले के-के फाइदा लिनुभएको छ? सूची तयार गर्नुहोस्।
उत्तर: सामाजिक सञ्जालको प्रयोग गरी मैले निम्न फाइदाहरू लिएको छु:
- सम्पर्क र सञ्चार: साथीभाइ तथा आफन्तसँग निरन्तर सम्पर्कमा रही कुराकानी गर्न र सम्बन्ध कायम राख्न सहज भएको छ।
- शैक्षिक सामग्री प्राप्ति: युट्युबलगायतका प्लेटफर्मबाट अध्ययनका लागि आवश्यक सामग्री खोजी गरी आफ्नो सिकाइ क्षमता बढाएको छु।
- समयको बचत: सर्वेक्षण फारामको लिंक मेसेन्जरमा सेयर गरी तथ्याङ्क सङ्कलन गरेको छु, जसबाट समयको बचत भएको छ।
- तत्काल पृष्ठपोषण: गुगल क्लासरुममा शिक्षकले दिनुभएका कार्यहरू सम्पन्न गरी तुरुन्त पृष्ठपोषण प्राप्त गरेको छु।
- सहज समाधान: नबुझेका र अस्पष्ट भएका विषयवस्तुहरू तुरुन्तै शिक्षकसँग म्यासेन्जरबाट सोधेर स्पष्ट हुने गरेको छु।
३. तपाईंको विद्यालयमा सूचना प्रविधिको सुविधा छैन वा कमी छ भने त्यस्तो सुविधाको व्यवस्था गरिदिन विद्यालय व्यवस्थापन समितिको नाममा एक पत्र तयार पारी प्रेषित गर्नुहोस्।
मिति: २०८०/०५/१५
श्री अध्यक्षज्यू,
विद्यालय व्यवस्थापन समिति,
श्री मा.वि., धरमपुर, धनुषा।
विषय: सूचना प्रविधिको सुविधा थप गर्ने सम्बन्धमा।
महोदय,
उपर्युक्त सम्बन्धमा, आजको युग सूचना तथा सञ्चारको युग हो र दिनानुदिन यसको महत्त्व बढ्दै गइरहेको छ। जसको पहुँच सञ्चारका विविध साधनसँग छ, त्यो व्यक्तिसँग धेरैभन्दा धेरै सूचना हुन्छ र त्यही व्यक्ति शक्तिशाली पनि बन्छ। आजको मान्यता साक्षरताबाट डिजिटल साक्षरतामा रूपान्तरण भएको कुरा सर्वविदितै छ।
हाम्रो विद्यालयमा पनि केही वर्षयता सूचना तथा सञ्चार प्रविधि (Suchana tatha Sanchar Pravidhi) का साधनहरूको उपलब्धतामा वृद्धि हुँदै आएको छ, जसबाट शिक्षक तथा हामी विद्यार्थीहरू लाभान्वित भएका छौँ। तर, यी सुविधाहरू अझै पर्याप्त हुन सकेका छैनन्। ई-लाइब्रेरी, स्मार्टबोर्ड, कम्प्युटर ल्याबमा पर्याप्त कम्प्युटर र तीव्र गतिको इन्टरनेटको अभाव छ। कमजोर विद्यार्थीहरूका लागि फ्लिप कक्षाको व्यवस्था गर्न सके अझै राम्रो हुने थियो।
तसर्थ, विद्यालयमा सूचना तथा सञ्चार प्रविधिको पर्याप्त व्यवस्था मिलाइदिनुहुन अनुरोध गर्दछौँ।
भवदीय,
कक्षा १० का सम्पूर्ण विद्यार्थीहरू
४. सूचना प्रविधिका कुनै दुई साधनको संक्षिप्त परिचय दिनुहोस्।
उत्तर: सूचना प्रविधिका दुई प्रमुख साधनहरूको परिचय निम्नानुसार छ:
- (क) स्मार्टफोन: यो सूचना प्रविधिका साधनमध्ये सबैभन्दा बढी प्रचलनमा रहेको उपकरण हो। जहाँसुकै, जहिले पनि सजिलैसँग प्रयोग गर्न सकिने यो साधन बहुउपयोगी छ। यसबाट आवश्यक सामग्री खोजी गर्न, सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्न, र डिजिटल पुस्तकहरू डाउनलोड गरी अध्ययन गर्न सकिन्छ।
- (ख) स्मार्ट बोर्ड: यो एक अन्तरक्रियात्मक बोर्ड हो, जसलाई कक्षाकोठामा प्रयोग गरिन्छ। टेलिभिजन जस्तै देखिने यो आफैँमा एक कम्प्युटर पनि हो। यसमा टचस्क्रिन हुन्छ र यसलाई मल्टिमिडियाका रूपमा प्रयोग गर्न, इन्टरनेटबाट खोजी गर्न, र ह्वाइटबोर्डका रूपमा प्रयोग गरी लेखिएका कुराहरू रेकर्ड गरेर राख्न सकिने भएकाले यो अहिले निकै प्रचलनमा छ।
५. के तपाईंको विद्यालयमा पनि फ्लिप कक्षाको सम्भावना छ? कसरी?
उत्तर: हो, हाम्रो विद्यालयमा पनि फ्लिप कक्षाको सम्भावना रहेको छ। फ्लिप कक्षा एक अन्तरक्रियात्मक सिकाइ विधि हो, जसमा विद्यार्थीहरूले घरमै बसेर अनलाइन माध्यमबाट पाठ्यसामग्री अध्ययन गर्छन् र कक्षाकोठामा शिक्षकसँग छलफल तथा अभ्यास गर्छन्।
यसका लागि गुगल क्लासरुम, गुगल मिट, जुम, माइक्रोसफ्ट टिम्स जस्ता अनलाइन माध्यमहरूको प्रयोग गर्न सकिन्छ। यो अभिभावकको प्रत्यक्ष निगरानीमा परियोजनामा आधारित सिकाइ हुने भएकाले निकै प्रभावकारी पनि हुन्छ। विद्यालयले आवश्यक इन्टरनेट र उपकरणको व्यवस्था गरेमा यो सम्भव छ।
अर्को पाठ पढ्नुहोस्
Next Chapter: Samasamayak Ghatana तथा सामान्य ज्ञानयो पनि पढ्नुहोस्
कुनै प्रश्न वा सुझाव छ भने, हामीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
Contact Us