SEE 2081 (2025) – Science & Technology (विज्ञान तथा प्रविधि) Solution
Gandaki Province (गण्डकी प्रदेश)
RE-1041 ‘GP’ | Full Marks: 75 | Time: 3 Hours
Welcome to the complete solution for the Class 10 Science Gandaki Province 2081 SEE examination. Below you will find detailed answers for all sections (A, B, C, and D) in both Nepali and English mediums.
Table of Contents
Question Paper Preview
Group ‘A’: Multiple Choice Questions (10 × 1 = 10)
1(a) निब्बल (Nibble) र बाइट (Byte) बिचको सही सम्बन्ध तलकामध्ये कुन हो ?
(Which one of the following is the correct relation between nibble and byte?)
- (i) $1 \text{ nibble} = 4 \text{ byte}$
- ✓ (ii) $2 \text{ nibble} = 1 \text{ byte}$
- (iii) $4 \text{ nibble} = 1 \text{ byte}$
- (iv) $8 \text{ nibble} = 1 \text{ byte}$
Marks: 1
1(b) तलकामध्ये फाइलम सिलेन्टरेटा अन्तर्गत पर्ने जीवका विशेषताहरू पहिचान गर्नुहोस् ।
(Identify the characteristics of the animal that belongs to phylum Coelenterata.)
- (i) यसको शरीरमा धेरै छिद्रहरू हुन्छन् । (It’s body has numerous pores)
- (ii) यो जमीनमा पाइन्छ । (It is found on land)
- ✓ (iii) यसले टेन्टाकल्स्को मद्दतले चाल देखाउँछ । (It moves with the help of tentacles)
- (iv) एककोषीय हुन्छ । (It is unicellular)
Marks: 1
1(c) तलकामध्ये कुन वंशाणुगत सङ्केतले पुरुष मानवको शरीरलाई जनाउँछ ?
(Which one of the given genetic code represents the body of a male human?)
- (i) $22 + y$
- ✓ (ii) $44 + xy$
- (iii) $44 + xx$
- (iv) $22 + x$
Marks: 1
1(d) वस्तुको तौल (W) र गुरुत्वप्रवेग (g) बिच को सम्बन्ध कुन सही छ ?
(What is the relationship between weight of object (W) and acceleration due to gravity (g)?)
- (i) $W = g$
- ✓ (ii) $W \propto g$
- (iii) $W \propto \frac{1}{g}$
- (iv) $W = 2g$
Marks: 1
1(e) चित्रमा देखाइएको काल्पनिक अवस्थामा वस्तु A र B बिच उत्पन्न हुने गुरुत्वाकर्षण बल कति हुन्छ होला ?
(What could be the gravitational force produced between object A and B in the given hypothetical condition shown in the figure?)
- ✓ (i) $6.67 \times 10^{-10}N$
- (ii) $6.67 \times 10^{-11}N$
- (iii) $6.67 \times 10^{-12}N$
- (iv) $6.67 \times 10^{-13}N$
Calculation: $F = G \frac{m_1 m_2}{d^2}$
$ = 6.67 \times 10^{-11} \times \frac{4 \times 10}{2^2} $
$= 6.67 \times 10^{-11} \times 10$
$ = 6.67 \times 10^{-10}N$ | Marks: 1
1(f) विद्युत चुम्बकीय तरङ्गको लागि तलको मध्ये कुन तथ्य सही छ ?
(Which one of the following statements is correct about electromagnetic waves?)
- (i) वैजनी रङको किरणको तरङ्ग लम्बाइ र आवृति सबैभन्दा बढी हुन्छ । (Wavelength and frequency of violet ray are the highest.)
- ✓ (ii) वैजनी रङको किरणको तरङ्ग लम्बाइ कम र आवृत्ति बढी हुन्छ । (Wavelength of violet ray is less and frequency is high.)
- (iii) वैजनी रङको किरणको तरङ्ग लम्बाइ र आवृत्ति सबैभन्दा थोरै हुन्छ । (Wavelength and frequency of violet ray is the lowest.)
- (iv) वैजनी रङको किरणको तरङ्ग लम्बाइ बढी र आवृति कम छ । (Wavelength of violet ray is maximum and frequency is less.)
Marks: 1
1(g) चित्रमा देखाइए जस्तो चुम्बकलाई सोलेन्वाइड भित्र छिराउँदा ग्याल्भानोमिटरको सुई घुम्दछ यसको कारण के होला ?
(As shown in the figure, if the magnet is inserted into the solenoid, the needle of the galvanometer is deflected. What could be the reason for this?)
- (i) मोटर असर (Motor effect)
- ✓ (ii) विद्युत चुम्बकीय उपपादन (Electromagnetic induction)
- (iii) म्युचुअल इन्डक्सन (Mutual induction)
- (iv) विद्युतको चुम्बकीय असर (Magnetic effect of current)
Marks: 1
1(h) एउटा धातुको भ्यालेन्स सेलमा एउटा मात्र इलेक्ट्रोन छ । उक्त धातु तत्त्वले तेस्रो पिरिडयमा भएको हेलोजनसँग रासायनिक प्रतिक्रिया गर्दा तलका मध्ये कुन यौगिक बनाउँछ ?
(A metal element has one electron in its valence shell. When this element reacts with a halogen of the third period, which compound is produced of the following?)
- (i) $MgCl_{2}$
- (ii) $CaCl_{2}$
- ✓ (iii) $KCl$
- (iv) $NaBr$
Reason: Metal with 1 valence electron is Potassium (K) or Sodium (Na), Halogen of 3rd period is Chlorine (Cl). K + Cl → KCl. | Marks: 1
1(i) रक्तदान गर्नुअघि व्यक्तिको रक्त समूह थाहा पाउनु किन महत्त्वपूर्ण छ ?
(Why is it important to know a person’s blood type before blood transfusion?)
- (i) व्यक्तिको समग्र स्वास्थ्य थाहा पाउन (To know person’s overall health)
- (ii) सम्भावित वंशाणुगत डिसअर्डर पहिचान गर्न (To identify possible genetic disorder)
- ✓ (iii) व्यक्तिको सम्भावित मृत्युको खतराबाट रोक्न (To prevent the possible fatal risk of the person)
- (iv) व्यक्तिको रक्तचाप निर्धारण गर्न (To determine person’s blood pressure)
Marks: 1
1(j) तलकामध्ये किटनाषक रसायन समूह कुन हो ?
(Which of the following group is a chemical insecticide?)
- ✓ (i) डि.डि.टि., वि.एच.सी., एल्ड्रिन (DDT, BHC, Aldrin)
- (ii) पोटासियम क्लोराइड, बेन्जिन, वेन्जोइक एसिड (Potassium chloride, benzene, benzoic acid)
- (iii) मिथोक्सी क्लोराइड, वेन्जिन, वेन्जोइक एसिड (Methoxy chloride, benzene, benzoic acid)
- (iv) पोटासियम क्लोराइड, सोडियम लरिल सल्फेट, डाइ एल्ड्रिन (Potassium chloride, sodium lauryl sulphate, di-aldrin)
Marks: 1
Group ‘B’: Very Short Answer Questions (9 × 1 = 9)
2(a) डिजिटल आरोग्यताको लागि अपनाइने एउटा सजगता लेख्नुहोस् ।
(Write a precaution to be taken for digital well-being.)
Nepali: सामाजिक सञ्जालमा अनावश्यक सामग्रीहरू पोस्ट नगर्ने ।
English: Not to post unnecessary materials on social sites.
Marks: 1
2(b) आर्किमिडिजको सिद्धान्त लेख्नुहोस् ।
(Write Archimedes’ principle.)
Nepali: जब कुनै वस्तुलाई आंशिक वा पूर्ण रूपमा तरल पदार्थमा डुबाइन्छ, तब विस्थापित तरलको तौल वस्तुमा पर्ने उर्ध्वचापसँग बराबर हुन्छ ।
English: When an object is partially or fully immersed in a liquid, the weight of the displaced liquid is equal to the upthrust exerted on the object.
Marks: 1
2(c) पानीलाई चिस्याउने कार्यमा प्रयोग गर्नुको एउटा कारण लेख्नुहोस् ।
(Write a reason of using water as a cooling agent.)
Nepali: पानीको विशिष्ट ताप धारण क्षमता सबैभन्दा बढी ($4200 J/kg^{\circ}C$) हुने भएकाले यसले धेरै ताप सोस्न सक्छ, त्यसैले यसलाई चिस्याउने कार्यमा प्रयोग गरिन्छ ।
English: Water is used as a cooling agent because it has the highest specific heat capacity ($4200 J/kg^{\circ}C$), allowing it to absorb a large amount of heat without a significant rise in temperature.
Marks: 1
2(d) पानीबाट हावामा प्रकाशको किरण जाँदा पूर्ण आन्तरिक परावर्तन भएको प्रक्रिया चित्रद्वारा देखाउनुहोस् ।
(Draw a ray diagram to show total internal reflection when a ray of light passes from water to air.)
Marks: 1
2(e) डाइनामोमा उत्पादन हुने विद्युतको मात्रा बढाउने कुनै एउटा उपाय लेख्नुहोस् ।
(Write any one way to increase the amount of induced electricity in dynamo.)
Nepali: क्वाइलमा फन्काको सङ्ख्या बढाएर । (वा: चुम्बक र क्वाइलबिचको सापेक्षिक चाल बढाएर / शक्तिशाली चुम्बक प्रयोग गरेर ।)
English: By increasing the number of turns in the coil. (Or: By increasing the speed of rotation, or by using a stronger magnet).
Marks: 1
2(f) चित्रमा दिइएको कार्बोनिक यौगिकको एउटा उपयोगिता लेख्नुहोस् ।
(Write a use of organic compound given in the figure.)
Nepali: यसलाई इन्धन, मादक पदार्थ वा औषधीमा घोलकको रूपमा प्रयोग गरिन्छ ।
English: It is used as fuel, beverage, or as a solvent in medicines.
Marks: 1
2(g) अल्टरनेटिङ करेन्टको समय करेन्ट ग्राफ खिच्नुहोस् ।
(Draw a time-current graph of alternating current.)
Marks: 1
2(h) अल्काइनको सामान्य आणविक सूत्र लेख्नुहोस् ।
(Write a general molecular formula of alkyne.)
Nepali: $C_{n}H_{2n-2}$
English: $C_{n}H_{2n-2}$
Marks: 1
2(i) इथेन र इथिनमा एउटा भिन्नता लेख्नुहोस् ।
(Write a difference between ethane and ethene.)
Nepali: इथेन एकल बन्ड भएको संतृप्त हाइड्रोकार्बन (Alkane) हो भने इथिन दोहोरो बन्ड भएको असंतृप्त हाइड्रोकार्बन (Alkene) हो ।
English: Ethane is a saturated hydrocarbon (alkane) with single bonds, whereas Ethene is an unsaturated hydrocarbon (alkene) with a double bond.
Marks: 1
Group ‘C’: Short Answer Questions (14 × 2 = 28)
3. एकाइगत विश्लेषण गरी तल दिइएको समीकरणको मान्यता परीक्षण गर्नुहोस् ।
(Test the validity of the equation given below by unit-wise analysis.)
$$v^{2} = u^{2} + 2as$$
उत्तर (Answer):
English: Given equation: $v^{2} = u^{2} + 2as$
Unit of velocity ($v, u$) = $m/s$
Unit of acceleration ($a$) = $m/s^2$
Unit of displacement ($s$) = $m$
L.H.S: $v^2 = (m/s)^2 = m^2/s^2 = m^2s^{-2}$
R.H.S: $u^2 + 2as
= (m/s)^2 + 2(m/s^2) \times m $
$= m^2s^{-2} + m^2s^{-2} $
$= 2m^2s^{-2} \approx m^2s^{-2}$
Conclusion: Since the unit of L.H.S is equal to the unit of R.H.S ($L^2T^{-2}$), the equation is dimensionally valid.
Nepali: बायाँ पक्षको एकाइ र दायाँ पक्षको एकाइ ($L^2T^{-2}$) बराबर भएकोले, यो समीकरण मान्य छ ।
Marks: 2
4. मस र केरा कुन कुन डिभिजनमा राखिएको छ ? लेख्नुहोस् ।
(In which division are moss and banana kept? Write it.)
उत्तर (Answer):
English:
- Moss: Bryophyta
- Banana: Tracheophyta (Sub-division: Angiosperm)
Nepali:
- मस: ब्रायोफाइटा (Bryophyta)
- केरा: ट्राकियोफाइटा (Tracheophyta)
Marks: 1 + 1
5. शरीरलाई दुई बराबर भागमा बाँड्न सकिने र बाहिरी आवरण काइटिनले बनेको जीवको फाइलम लेख्नुहोस् र उक्त फाइलममा पर्ने एउटा जीवको नाम पनि लेख्नुहोस् ।
(Write the phylum of animal whose body is bilaterally symmetrical and body is covered by chitin and also write the name of an organism of this phylum.)
उत्तर (Answer):
English:
- Phylum: Arthropoda
- Organism Name: Butterfly (or Cockroach, Prawn)
Nepali:
- फाइलम: आर्थ्रोपोडा (Arthropoda)
- जीवको नाम: पुतली (वा साङ्लो, झिङ्गेमाछा)
Marks: 1 + 1
6. कर्मी मौरीले 7-11 दिनमा र 18-20 दिनमा गर्ने एक एक ओटा कार्य लेख्नुहोस् ।
(Write one function each that worker bees do during 7-11 days and during 18-20 days.)
उत्तर (Answer):
English:
- 7-11 days: Production of royal jelly.
- 18-20 days: Guard the hive.
Nepali:
- ७-११ दिनमा: शाही खाना (Royal Jelly) उत्पादन गर्ने ।
- १८-२० दिनमा: घारको सुरक्षा गर्ने (Guard) ।
Marks: 1 + 1
7. दिइएको चित्रहरुको पहिचान गरि कुनै दुईओटा फरक लेख्नुहोस् ।
(Identify the following figures and write any two differences between them.)
उत्तर (Answer):
English:
- Identification: Figure A is DNA, Figure B is RNA.
- Differences:
- DNA has a double helical structure, while RNA has a single stranded structure.
- DNA contains Deoxyribose sugar, while RNA contains Ribose sugar.
Nepali:
- पहिचान: चित्र A डिएनए (DNA) हो र चित्र B आरएनए (RNA) हो ।
- फरक:
- DNA को बनोट डबल हेलिकल (दोहोरो) हुन्छ भने RNA को बनोट सिंगल (एकल) हुन्छ ।
- DNA मा डिअक्सीराइबोज सुगर हुन्छ भने RNA मा राइबोज सुगर हुन्छ ।
Marks: 1 + 1
8. जनावरहरू लोप हुनुको एउटा कारण जलवायु परिवर्तन हो भने अन्य दुईओटा कारण लेख्नुहोस् ।
(Climate change is the cause of the extinction of animals. Give other two possible causes.)
उत्तर (Answer):
English:
- Poaching and illegal hunting.
- Deforestation (Habitat loss).
Nepali:
- चोरी सिकारी तथा अवैध शिकार ।
- वन फँडानी (बासस्थानको विनास) ।
Marks: 2
9. “नेपालमा जडिबुटीजन्य औषधीको प्रचुर सम्भावना छ । यसको संरक्षण र प्रयोगका लागि स्थानीय जनतालाई सचेत गराउन आवश्यक छ ।” यस कथनको पक्षमा दुईओटा तर्क पेश गर्नुहोस् ।
(“There are plenty of possibilities of medicinal plants in Nepal. It is essential to aware the local people in order to protect and use of such medicinal plants.” Give any two arguments to support this statement.)
उत्तर (Answer):
English:
- Awareness helps to preserve the jungle from fire and deforestation, protecting rare herbs.
- Locals can learn proper harvesting techniques to ensure sustainability and economic benefit.
Nepali:
- जनचेतनाले वन डढेलो र फँडानी रोकी दुर्लभ जडिबुटीको संरक्षण गर्न मद्दत गर्छ ।
- स्थानीय बासिन्दाले सही सङ्कलन विधि जानेर यसको दिगो उपयोग र आर्थिक लाभ लिन सक्छन् ।
Marks: 2
10. स्वतन्त्र खसाइ भनेको के हो ? कुनै वस्तु पृथ्वीको सतहतिर स्वतन्त्र खसाइमा रहँदा गुरुत्व प्रवेगको मान कति हुन्छ ?
(What is free fall? Write the value of acceleration due to gravity when a body falls freely towards the surface of the Earth.)
उत्तर (Answer):
English:
- Free Fall: When an object falls solely under the influence of gravity without any external resistance, it is called free fall.
- Value of g: $9.8 \, m/s^2$.
Nepali:
- स्वतन्त्र खसाइ: कुनै बाह्य अवरोध बिना केवल गुरुत्वबलको प्रभावले मात्र वस्तु खसिरहेको अवस्थालाई स्वतन्त्र खसाइ भनिन्छ ।
- g को मान: $9.8 \, m/s^2$ ।
Marks: 1 + 1
11. बन्द ब्रम्हाण्ड र खुल्ला ब्रम्हाण्डबिच पाइने दुईओटा भिन्नता लेख्नुहोस् ।
(Write any two differences between closed universe and open universe.)
उत्तर (Answer):
English:
- Open Universe: Average density is less than critical density; it will expand forever.
- Closed Universe: Average density is greater than critical density; it will eventually stop expanding and collapse.
Nepali:
- खुल्ला ब्रम्हाण्ड: यसको औसत घनत्व क्रिटिकल घनत्व भन्दा कम हुन्छ र यो सधैं फैलिरहन्छ ।
- बन्द ब्रम्हाण्ड: यसको औसत घनत्व क्रिटिकल घनत्व भन्दा बढी हुन्छ र यो भविष्यमा खुम्चिएर ध्वस्त हुन सक्छ ।
Marks: 2
12. दिइएका तालिकामा अति सक्रिय धातु र अति सक्रिय अधातुको संयुज्यता कति कति हुन्छ ? लेख्नुहोस् ।
(Write the valency of the most reactive metal and the most reactive non-metal from the given table.)
उत्तर (Answer):
English:
- Most reactive metal: Sodium (Na), Valency = 1.
- Most reactive non-metal: Chlorine (Cl), Valency = 1.
Nepali:
- अति सक्रिय धातु: सोडियम (Na), संयुज्यता = १ ।
- अति सक्रिय अधातु: क्लोरिन (Cl), संयुज्यता = १ ।
Marks: 1 + 1
13. अशुद्ध चाँदीको धाउबाट शुद्ध चाँदीको धातु प्राप्त गर्न अपनाउने इलेक्ट्रोरिफाइनिङ विधिको सफा चित्र बनाउनुहोस् र आवश्यक पर्ने सामग्री मध्ये कुनै एकको नाम लेख्नुहोस् ।
(Draw a necessary diagram of obtaining pure silver metal from impure silver by electro-refining method and label any one part of it.)
उत्तर (Answer):
Marks: 2
14. चित्रमा अध्ययन गरी निम्न प्रश्नहरूको उत्तर दिनुहोस् ।
(Study the given diagram and answer the questions asked below.)
उत्तर (Answer):
(i) ढुङ्गामा पर्ने उर्ध्वचाप कति हुन्छ ?
(How much upthrust is experienced by the stone?)
Answer: According to Archimedes’ principle, Upthrust = Weight of displaced water = $5N$.
(ii) यदि हावामा ढुङ्गाको तौल $7.35 N$ छ भने ढुङ्गाको पिण्ड कति छ ?
(What is the mass of stone if its weight in air is $7.35 N$?)
Solution: Weight ($W$) = $7.35 N$, Gravity ($g$) = $9.8 m/s^2$
Mass ($m$) = $W / g = 7.35 / 9.8 = 0.75 kg$ (or 750 gm).
Marks: 1 + 1
15. क्याल्सियम कार्बाइड जस्ता रसायनले स्वास्थ्यमा पार्ने नकारात्मक असरबाट बच्न बारीमा फलेको केरालाई घरमै उपलब्ध सामग्रीहरूको प्रयोग गरेर पकाउने दुईओटा विधिहरू लेख्नुहोस् ।
(To avoid the negative effect of chemicals like calcium carbide in health, write two methods of ripening the bananas grown in a farm using the materials available at house.)
उत्तर (Answer):
English:
- Keeping the banana inside a jute sack to maintain warmth.
- Covering the banana with straw or husk.
Nepali:
- केरालाई जुटको बोराभित्र गुम्साएर राख्ने ।
- केरालाई पराल वा भुसले छोपेर राख्ने ।
Marks: 1 + 1
16. दिइएको चित्रमा प्राइमरी फन्काको सङ्ख्या 300 छ भने सेकेण्डरी क्वाइलमा फन्कामा फेराको सङ्ख्या पत्ता लगाउनुहोस् ।
(If number of primary turns is 300, calculate the number of turns in the secondary coil in the given figure.)
उत्तर (Answer):
Given,
Primary Voltage ($V_p$) = 220 V
Secondary Voltage ($V_s$) = 44 V
Primary Turns ($N_p$) = 300
Formula: $\frac{V_p}{V_s} = \frac{N_p}{N_s}$
or, $\frac{220}{44} = \frac{300}{N_s}$
or, $N_s = \frac{300 \times 44}{220}$
or, $N_s = 60$
Answer: Secondary turns ($N_s$) = 60 turns.
Marks: 2
Group ‘D’: Long Answer Questions (7 × 4 = 28)
17. डिजिटल सञ्चारबाट दैनिक जिवनमा हुनसक्ने चारओटा फाइदाहरू लेख्नुहोस् ।
(Write any four advantages of using digital communication in daily life.)
उत्तर (Answer):
English:
- Easy access to Digital libraries for learning.
- Facilitates Virtual learning and remote education.
- Makes Online banking and financial transactions easier.
- Helps in Online business and e-commerce growth.
Nepali:
- अध्ययनका लागि डिजिटल पुस्तकालयको प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
- भर्चुअल सिकाइ (Virtual learning) र दूर शिक्षामा मद्दत गर्दछ ।
- अनलाइन बैंकिङ कारोबार गर्न सजिलो हुन्छ ।
- अनलाइन व्यापार र ई-कमर्समा सहयोग पुग्छ ।
Marks: 4
18. उच्च रक्तचाप हुनुका दुई कारणहरू र यसका रोकथामका दुई उपायहरू लेख्नुहोस् ।
(Write any two causes of high blood pressure and two preventive measures of it.)
उत्तर (Answer):
कारणहरू (Causes):
- English: Heredity (Genetics).
- English: Mental stress or pressure.
- Nepali: वंशाणुगत गुण (Heredity) ।
- Nepali: मानसिक तनाव वा चिन्ता ।
रोकथामका उपायहरू (Preventive Measures):
- English: Regular physical exercise.
- English: Eating a balanced diet and reducing salt intake.
- Nepali: नियमित शारीरिक व्यायाम गर्ने ।
- Nepali: सन्तुलित भोजन खाने र नुनको मात्रा कम गर्ने ।
Marks: 2 + 2
19. मेन्डलको प्रयोग अनुसार, एउटा रातो फूल फुल्ने केराउ (RR) र सेतो फूल फुल्ने केराउ (rr) बिच परपरागसेचन गराउँदा उत्पादन हुने $F_{2}$ वंशसम्मको प्रक्रियालाई चार्टद्वारा देखाउनुहोस् र यसको फिनोटाइपिक र जिनोटाइपिक अनुपात पनि लेख्नुहोस् ।
(Make a chart to show the offspring formed upto $F_{2}$ generation according to Mendel’s experiment, when red flower (RR) pea plant is cross pollinated with white flower (rr) pea plant. Also state the phenotypic and genotypic ratio.)
उत्तर (Answer):
English:
- Phenotypic Ratio: 3 Red : 1 White
- Genotypic Ratio: 1 RR : 2 Rr : 1 rr
Nepali:
- फिनोटाइपिक अनुपात: ३ रातो : १ सेतो
- जिनोटाइपिक अनुपात: १ RR : २ Rr : १ rr
Marks: 4
20. दिइएको ग्राफको अध्ययन गर्नुहोस् ।
(Study the given graph.)
उत्तर (Answer):
(i) ग्राफले पानीको कुन विशेष गुण देखाउन खोजेको छ ?
(Which special character of water is shown in the graph?)
English: Anomalous expansion of water.
Nepali: पानीको असामान्य प्रसार (Anomalous expansion of water) ।
(ii) पानीलाई $0^{\circ}C$ बाट $10^{\circ}C$ सम्म तताउँदा यसको घनत्व र आयतनमा के फरक परेको छ ?
(How are the density and volume of water affected when it is heated from $0^{\circ}C$ to $10^{\circ}C$?)
English: When heated from $0^{\circ}C$ to $4^{\circ}C$, density increases and volume decreases. From $4^{\circ}C$ to $10^{\circ}C$, density decreases and volume increases.
Nepali: $0^{\circ}C$ देखि $4^{\circ}C$ सम्म तताउँदा घनत्व बढ्छ र आयतन घट्छ । $4^{\circ}C$ देखि $10^{\circ}C$ सम्म तताउँदा घनत्व घट्छ र आयतन बढ्छ ।
(iii) यस प्रक्रियाले जलचरहरूलाई कसरी फाइदा पुगेको छ ?
(How are aquatic animals benefitted from this phenomenon?)
English: In cold regions, ice floats on top while water at the bottom remains liquid at $4^{\circ}C$, allowing aquatic animals to survive.
Nepali: चिसो ठाउँमा पोखरीको माथिल्लो सतहमा बरफ जमे पनि तल्लो भागमा पानी $4^{\circ}C$ मा तरल अवस्थामै रहने हुँदा जलचरहरू बाँच्न सक्छन् ।
Marks: 1 + 1.5 + 1.5
21. दुईओटा रासायनिक समीकरणहरू दिइएको छ ।
(Two chemical equations are given.)
• (i) $2KClO_{3} \xrightarrow[\Delta]{MnO_2} 2KCl + 3O_{2}$
• (ii) $2Na + Cl_{2} \xrightarrow[\Delta]{Sunlight} 2NaCl$
उत्तर (Answer):
(a) समीकरण (i) र समीकरण (ii) मा कुनै दुईओटा फरक लेख्नुहोस् ।
(Write any two differences between equation (i) and equation (ii).)
English:
- Equation (i) is a Decomposition reaction, while Equation (ii) is a Combination reaction.
- Equation (i) requires a catalyst ($MnO_2$), while Equation (ii) requires sunlight.
Nepali:
- समीकरण (i) विच्छेदन प्रतिक्रिया (Decomposition reaction) हो भने समीकरण (ii) संयोजन प्रतिक्रिया (Combination reaction) हो ।
- समीकरण (i) लाई उत्प्रेरक ($MnO_2$) चाहिन्छ भने समीकरण (ii) लाई प्रकाश चाहिन्छ ।
(b) दिइएका रासायनिक प्रतिक्रियाहरूमा रासायनिक प्रतिक्रियाको दरलाई प्रभाव पार्ने तत्त्वहरू के के हुन् ?
(What are the factors that affect the rate of chemical reaction in the given chemical equations?)
English: In (i), the factors are Heat and Catalyst ($MnO_2$). In (ii), the factors are Light and Contact.
Nepali: समीकरण (i) मा ताप र उत्प्रेरक ($MnO_2$) ले प्रभाव पारेको छ भने समीकरण (ii) मा प्रकाश र सम्पर्कले प्रभाव पारेको छ ।
Marks: 2 + 2
22. एक जना व्यक्तिले अत्यधिक तापक्रम भएको ठाउँमा कालोपत्रे सडकमा हिँड्दा अगाडि पानी रहेको देखे । तर उनी त्यहाँ पुग्दा पानी पाइएन ।
(One person saw water on the road while walking on a coal-tarred road in an extremely high temperature. But he did not find water when he reached the place.)
उत्तर (Answer):
(i) यो अवस्थालाई के भनिन्छ ?
(What is this condition called?)
English: Mirage.
Nepali: मृगतृष्णा (Mirage) ।
(ii) यो अवस्थाको मुख्य कारण के हो ?
(What is the main cause of this condition?)
English: Total Internal Reflection of light.
Nepali: प्रकाशको पूर्ण आन्तरिक परावर्तन (Total Internal Reflection) ।
(iii) यस प्रक्रियाका लागि आवश्यक पर्ने दुई अवस्थाहरू लेख्नुहोस् ।
(Write any two conditions required for this process to occur.)
English:
- Light must travel from a denser medium to a rarer medium.
- The angle of incidence must be greater than the critical angle.
Nepali:
- प्रकाश सघन माध्यमबाट विरल माध्यममा जानुपर्छ ।
- आपतित कोण (Angle of incidence) क्रिटिकल कोण (Critical angle) भन्दा ठुलो हुनुपर्छ ।
Marks: 1 + 1 + 2
23. दिइएको चित्र अध्ययन गरी सोधिएको प्रश्नहरूको उत्तर लेख्नुहोस् ।
(Observe the given figure and answer the following questions.)
उत्तर (Answer):
(i) ग्याँस जारमा कुन ग्याँस जम्मा भएको छ ?
(Which gas is collected in the gas jar?)
English: Ammonia gas ($NH_3$).
Nepali: एमोनिया ग्यास ($NH_3$) ।
(ii) यसरी बन्ने ग्यासको एउटा उपयोगिता लेख्नुहोस् ।
(Write a use of the gas formed in this process.)
English: It is used to prepare urea fertilizer.
Nepali: यसको प्रयोग युरिया मल बनाउन गरिन्छ ।
(iii) उक्त ग्याँस तयार पार्ने क्रममा CaO को प्रयोग किन गरिन्छ ?
(Why is CaO used while preparing this gas?)
English: CaO is used as a drying agent to absorb moisture from the ammonia gas.
Nepali: एमोनिया ग्यासमा भएको ओसिलोपना हटाउन (सुक्खा बनाउन) CaO (Quick lime) को प्रयोग गरिन्छ ।
(iv) ग्याँस जारमा भिजेको रातो लिटमस पेपर राख्दा कस्तो परिवर्तन देखिन्छ ?
(If a wet red litmus paper is inserted inside the gas jar, what change will be seen in the litmus paper?)
English: The wet red litmus paper turns blue (because Ammonia is basic in nature).
Nepali: भिजेको रातो लिटमस पेपर निलो रङमा परिणत हुन्छ ।
Marks: 1 + 1 + 1 + 1