एकाइ ८: संविधान र नागरिक सचेतना (Sambidhan ra Nagarik Sachetana)
पाठ ४: किशोरकिशोरीको अधिकार र कर्तव्य (Kishorkishoriko Adhikar ra Kartavya)
यस पाठमा हामी किशोरकिशोरीको अधिकार र कर्तव्य (Kishorkishoriko Adhikar ra Kartavya) बारे विस्तृत रूपमा अध्ययन गर्नेछौँ। किशोरकिशोरीहरू भविष्यका जिम्मेवार नागरिक भएकाले उनीहरूका अधिकार सुनिश्चित गर्नु र कर्तव्यप्रति सचेत गराउनु समाज र राष्ट्रको दायित्व हो।
अभ्यासका मुख्य विषयहरू
Kishorkishoriko Adhikar ra Kartavya
१. तलका प्रश्नका उत्तर दिनुहोस्:
(क) किशोरकिशोरीहरूको अधिकारको सूची बनाई ती अधिकारहरू प्राप्त नभएमा के के असर पर्न सक्छ, उल्लेख गर्नुहोस्।
उत्तर: किशोरकिशोरीहरू भविष्यका जिम्मेवार नागरिक हुन् र उनीहरू आफ्नो अधिकारबारे माग गर्न सक्ने अवस्थामा पुगिसकेका हुन्छन्। त्यसैले, उनीहरूलाई आफ्नो अधिकार पहिचान गराई सचेत बनाउनु आवश्यक छ। किशोरकिशोरीका प्रमुख अधिकारहरू निम्न छन्:
- अभिभावकबाट संरक्षणको अधिकार (Right to Protection)।
- पारिवारिक तथा सामुदायिक कार्यमा सहभागिताको अधिकार (Right to Participation)।
- शारीरिक, मानसिक एवम् संवेगात्मक विकासको अधिकार (Right to Development)।
- बालविवाहबाट मुक्त हुने अधिकार (Right against Child Marriage)।
- यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यको अधिकार (Right to Sexual and Reproductive Health)।
यदि किशोरकिशोरीले यी अधिकारहरू प्राप्त गर्न सकेनन् भने उनीहरूमा निम्न असरहरू पर्न सक्छन्:
- उनीहरू आफ्नो सर्वाङ्गीण विकासबाट वञ्चित हुन्छन्।
- सहभागिताको अधिकार नपाउँदा उनीहरूमा एक्लोपना बढ्ने, बौद्धिक क्षमतामा कमी आउने जस्ता समस्या देखा पर्छन्, जसले व्यक्तिगत विकासमा नकारात्मक असर पार्छ।
- बालविवाह जस्तो कुप्रथाले उनीहरूको उच्च शिक्षा हासिल गर्ने र आफ्नो लक्ष्य पूरा गर्ने बाटो बन्द हुन सक्छ।
- यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यसम्बन्धी अधिकार र जानकारीको अभावमा उनीहरू गम्भीर स्वास्थ्य समस्यामा पर्न सक्छन्।
(ख) किशोरकिशोरीहरूले कर्तव्य पालना गर्दा हुने फाइदाको सूची तयार पार्नुहोस्।
उत्तर: किशोरकिशोरीहरू राष्ट्रका भविष्य हुन्। उनीहरूले आफ्नो अधिकारको उपयोगसँगै कर्तव्य पालना गरेमा एक समुन्नत राष्ट्र निर्माणमा मद्दत पुग्छ। कर्तव्य पालना गर्दा निम्न फाइदाहरू हुन्छन्:
- परिवारका मान्यजनलाई सम्मान गर्दा पारिवारिक सम्बन्ध सुमधुर बन्छ र आवश्यक सहयोग प्राप्त हुन्छ।
- अरूको सम्मान गर्नाले समाजबाट पनि प्रशंसा, साथ, र समर्थन पाइन्छ, जसले हरेक क्षेत्रमा हौसला प्रदान गर्छ।
- व्यक्तिगत र घरायसी काममा जिम्मेवार बन्दा अभिभावक खुसी हुन्छन् र पारिवारिक वातावरण सकारात्मक बन्छ।
- यौन तथा प्रजनन स्वास्थ्यबारे सचेत रहँदा विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट बच्न सकिन्छ।
- हौसला, हिम्मत र धैर्यता कायम राख्दा स-साना कुरामा उत्तेजित हुने वा हतोत्साहित हुने बानी हट्छ र सही निर्णय लिन सक्ने क्षमता विकास हुन्छ।
अर्को पाठ:
यो पनि पढ्नुहोस्
कुनै प्रश्न वा सुझाव छ भने, हामीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
Contact Usथप जानकारीका लागि:
UNICEF Nepal – Child Protection