एकाइ ५: भूगोल र सामाजिक जीवन (Bhugol ra Samajik Jiwan)
पाठ ६: नेपालमा विपत् (Nepalma Bipat)
यस पाठमा हामी नेपालमा विपत् (Nepalma Bipat), यसका कारणहरू, र यसले पार्ने प्रभावहरूबारे विस्तृत रूपमा अध्ययन गर्नेछौँ। विपत्को परिभाषा, प्रकोपसँग यसको भिन्नता, र विपत्को अप्रत्याशित प्रकृतिलाई बुझ्नु जोखिम न्यूनीकरणका लागि महत्त्वपूर्ण छ।
अभ्यासका मुख्य विषयहरू
१. तलका प्रश्नका उत्तर दिनुहोस्:
(क) विपत्को परिभाषा लेख्नुहोस्।
उत्तर: विपत् (Disaster) भनेको एउटा यस्तो आपतकालीन अवस्था हो, जसले कुनै समुदायको सामान्य जनजीवनलाई नराम्रोसँग खल्बल्याउँछ र ठूलो मात्रामा जनधनको क्षति गर्दछ। विपत्को अवस्थामा मानिसहरू असहाय हुन्छन् र उनीहरूको खानपिन, बसोबास, औषधोपचार, र सुरक्षा जस्ता आधारभूत आवश्यकताहरू अवरुद्ध हुन्छन्। यसले मानवीय, भौतिक, आर्थिक र वातावरणीय क्षति पुर्याउँछ, जसलाई सामना गर्ने क्षमता स्थानीय समुदायसँग हुँदैन।
(ख) विपत् र प्रकोपबिच फरक छुट्याउनुहोस्।
उत्तर: सामान्यतया, प्रकोप र विपत् शब्दलाई एउटै अर्थमा बुझिए पनि यिनीहरूमा भिन्नता छ। प्रकोप (Hazard) त्यस्तो घटना हो जसमा क्षति पुर्याउने सम्भावना हुन्छ, जस्तै: बाढी, पहिरो, भूकम्प, आगलागी, हुरीबतास आदि। अर्कोतर्फ, विपत् (Disaster) भनेको त्यस्ता प्रकोपहरूले निम्त्याएको सङ्कटकालीन अवस्था हो, जहाँ ठूलो मात्रामा जनधनको क्षति भइसकेको हुन्छ। छोटकरीमा, प्रकोप घटना हो भने विपत् त्यस घटनाको विनाशकारी परिणाम हो।
(ग) “विपत् बाजा बजाएर आउँदैन। विपत्ले कुनै जाति, धर्म, धनीगरिब भन्दैन।” यस भनाइको आशय स्पष्ट पार्नुहोस्।
उत्तर: “विपत् बाजा बजाएर आउँदैन” भनाइको आशय हो कि विपत् अप्रत्याशित र अचानक आउँछ। यसको कुनै निश्चित समय हुँदैन। त्यसैगरी, “विपत्ले कुनै जाति, धर्म, धनीगरिब भन्दैन” भनाइले विपत्को भेदभावहीन प्रकृतिलाई जनाउँछ। बाढी, पहिरो, भूकम्प जस्ता प्राकृतिक प्रकोपहरूले कसैलाई पनि छाड्दैन; यसले सबैलाई समान रूपमा असर गर्छ। त्यसैले, विपत्को पूर्वतयारी र सामना गर्न समाजका सबै वर्ग र समुदाय एकजुट हुनुपर्छ भन्ने सन्देश यस भनाइले दिन्छ।
अर्को पाठ:
यो पनि पढ्नुहोस्
कुनै प्रश्न वा सुझाव छ भने, हामीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।
Contact Usथप जानकारीका लागि:
National Disaster Risk Reduction and Management Authority, Nepal