पाठ २: प्रदेशहरूको जनसाँख्यिक अवस्था र विशेषता (Pradeshharuko Janasankhyik Awastha ra Visheshta)

(क) जनसङ्ख्याको आधारमा नेपालको सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको जिल्ला कुन हो ?

उत्तर: जनसङ्ख्याको आधारमा नेपालको सबैभन्दा धेरै जनसङ्ख्या भएको जिल्ला काठमाडौँ हो।

(ख) जनसङ्ख्या धेरै देखि थोरैको आधारमा क्रमशः प्रदेशहरूको नाम लेख्नुहोस्।

उत्तर: राष्ट्रिय जनगणना २०६८ अनुसार, जनसङ्ख्या धेरै देखि थोरैको आधारमा प्रदेशहरूको क्रम यसप्रकार रहेको छ:

• बागमती प्रदेश: २०.९%
• मधेश प्रदेश: २०.४%
• कोशी प्रदेश: १७.१%
• लुम्बिनी प्रदेश: १६.९%
• सुदूरपश्चिम प्रदेश: ९.६%
• गण्डकी प्रदेश: ९.३%
• कर्णाली प्रदेश: ५.८%

(ग) नेपालको जनसङ्ख्याको प्रदेशगत आकारलाई वृत्तचित्रमा प्रस्तुत गर्नुहोस्।

उत्तर: नेपालको कूल जनसङ्ख्या (२०६८ अनुसार २,६४,९४,५०४) लाई प्रदेशगत आधारमा वृत्तचित्रमा प्रस्तुत गर्दा हरेक प्रदेशले ओगटेको प्रतिशत हिस्सालाई देखाइन्छ। बागमती प्रदेशले सबैभन्दा ठूलो (२०.९%) र कर्णाली प्रदेशले सबैभन्दा सानो (५.८%) हिस्सा ओगटेको देखिन्छ।

(घ) नेपालको प्रदेशगत जनसङ्ख्या वितरणको विश्लेषण गर्नुहोस्।

उत्तर: नेपालको प्रदेशगत जनसङ्ख्या वितरणको विश्लेषण (जनगणना २०६८ अनुसार) निम्नानुसार छ:

• कोशी प्रदेश: यहाँ ९,९२,४४५ घरपरिवार छन्। औसत परिवारको आकार ४.५६ र लैङ्गिक अनुपात (Gender Ratio) ९१.३ छ। यस प्रदेशको ५८.२% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ।
• मधेश प्रदेश: यहाँ ९,३२,०८७ घरपरिवार छन्। औसत परिवारको आकार ५.८ र लैङ्गिक अनुपात (Gender Ratio) ९७.३ छ। यस प्रदेशको १९.९% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ, जुन प्रदेशहरूमध्ये सबैभन्दा कम हो।
• बागमती प्रदेश: यो जनसङ्ख्याको हिसाबले सबैभन्दा ठूलो प्रदेश हो, जहाँ १२,७०,६९७ घरपरिवार छन्। यसले नेपालको करिब २०.९% जनसङ्ख्या ओगटेको छ र यहाँको ६०.५% जनसङ्ख्या सहरी छ।
• गण्डकी प्रदेश: यहाँ ५,५९,२५० घरपरिवार छन्। औसत परिवारको आकार ४.१६ र लैङ्गिक अनुपात (Gender Ratio) ८९.२ छ, जुन प्रदेशहरूमध्ये सबैभन्दा कम हो। यस प्रदेशको ६०.५% जनसङ्ख्या सहरी क्षेत्रमा बस्छ।
• लुम्बिनी प्रदेश: यहाँ ८,८५,२०३ घरपरिवार छन्। यसले नेपालको कुल जनसङ्ख्याको १६.९% भाग ओगट्छ। लुम्बिनी प्रदेशमा ५१.७% सहरी जनसङ्ख्या रहेको छ।
• कर्णाली प्रदेश: यो नेपालको सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या भएको प्रदेश हो, जहाँ करिब ५.८% मानिस बसोबास गर्छन्। यहाँ जम्मा २,९८,३५९ घरपरिवार छन् र ४९.३% जनसङ्ख्या सहरी छ।
• सुदूरपश्चिम प्रदेश: यहाँ ४,६९,९७१ घरपरिवार छन्। यस प्रदेशले नेपालको करिब ९.६% जनसङ्ख्या ओगटेको छ। यस प्रदेशको सहरी जनसङ्ख्या ५८.९% रहेको छ।