class 11 Social Unit 11-Chapter 3 | स्वस्थ जीवनशैली र सामाजिक जीवन (Swastha Jivansaili ra Samajik Jivan)-स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक विकास

NEB class 11 Social Studies Notes मा फर्कनुहोस्

एकाइ ११: स्वास्थ्य सेवा र सामाजिक विकास
(Swasthya Sewa ra Samajik Bikas)

पाठ ३: स्वस्थ जीवनशैली र सामाजिक जीवन
(Swastha Jivansaili ra Samajik Jivan)

यस पाठमा हामीले स्वस्थ जीवनशैली र सामाजिक जीवन (Swastha Jivansaili ra Samajik Jivan) का विभिन्न पक्षहरू बारे सिक्नेछौँ। शारीरिक, मानसिक, र आत्मिक स्वस्थता कसरी कायम राख्ने तथा स्वस्थ जीवनका लागि सन्तुलित खानपानको महत्त्व कति छ भन्ने विषयमा विस्तृत जानकारी यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।

Swastha Jivansaili ra Samajik Jivan

अभ्यासका विषयहरू

शारीरिक, मानसिक र आत्मिक स्वस्थता कायम राख्ने उपायहरू तालिकामा देखाउनुहोस्।
‘स्वस्थ जीवनशैलीमा खानपानको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ।’ यस भनाइलाई पुष्टि गर्नुहोस्।

१. शारीरिक, मानसिक र आत्मिक स्वस्थता कायम राख्ने उपायहरू तालिकामा देखाउनुहोस्।

उत्तर: विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (World Health Organization – WHO) का अनुसार “रोग र दुर्बलताबाट मुक्त हुनु मात्र नभई शारीरिक, मानसिक तथा सामाजिक तवरले पूर्ण तन्दुरुस्त हुनुलाई नै स्वास्थ्य भनिन्छ।” यस परिभाषामा स्वास्थ्यका शारीरिक, मानसिक र सामाजिक तीनओटा पक्षहरूलाई उल्लेख गरिएको छ।

स्वस्थताको प्रकार	कायम राख्ने उपायहरू
शारीरिक स्वस्थता	नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउने। योग र व्यायाम गर्ने। स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने। सन्तुलित खानपानमा ध्यान दिने। पर्याप्त आराम गर्ने।
मानसिक स्वस्थता	विगतप्रति पश्चात्ताप र भविष्यप्रति धेरै चिन्तित नहुने। वर्तमानमा रमाउने प्रयत्न गर्ने। सकारात्मक सोच राख्ने र व्यस्त रहने। समय व्यवस्थापन गर्ने र क्षमताअनुसारका काम गर्ने। सामाजिक मूल्य मान्यतालाई अवलम्बन गर्ने।
आत्मिक स्वस्थता	सकारात्मक सोच राख्नु। रिस, राग र वैरभाव नराख्नु। सबैप्रति प्रेम, सद्भाव र सम्मान प्रकट गर्नु। मनलाई शान्त राख्नु, घमण्ड नगर्नु, क्षमाशील हुनु। प्राणी हिंसा नगर्नु।

२. ‘स्वस्थ जीवनशैलीमा खानपानको भूमिका महत्त्वपूर्ण हुन्छ।’ यस भनाइलाई पुष्टि गर्नुहोस्।

उत्तर: स्वस्थ जीवनशैलीमा खानपानको भूमिका अत्यन्त महत्त्वपूर्ण हुन्छ। हाम्रो जीवनशैलीलाई स्वस्थ बनाउन हाम्रो खानपान संस्कारमा सुधार गर्न आवश्यक छ। हाम्रो शरीरलाई तन्दुरुस्त राख्नका लागि सही खानाको जरुरत पर्दछ। शरीर र मनलाई स्वस्थ राख्नका लागि हामीले सन्तुलित आहार लिनुपर्छ। सन्तुलित आहारमा चिल्लो पदार्थ (Fat), प्रोटिन (Protein), कार्बोहाइड्रेट (Carbohydrate), भिटामिन (Vitamin), खनिज (Minerals) र पानी गरी छवटा मुख्य पोषक तत्त्वहरू पर्दछन्।

स्वस्थ खानपानले व्यक्तिको शारीरिक र मानसिक स्वास्थ्यलाई तन्दुरुस्त राख्न मद्दत गर्दछ। स्वस्थ खानेकुराले शरीरलाई आवश्यक पोषण प्रदान गर्दछ। स्वस्थ खानेकुरामा फलफूल, दही, दूध, तरकारीहरू र सम्पूर्ण अन्नहरू समावेश हुन्छन्। प्रशोधन गरिएका खाना र गुलिया पेय पदार्थहरूमा विभिन्न रासायनिक पदार्थहरू मिसाइने हुनाले तिनीहरू फाइदाजनक हुँदैनन्।

मनको सजगता र सतर्कतामा खानाको मात्रा, शैली, छनोट आदिको प्रभाव पर्दछ। त्यसकारण खाना छनोट गर्दा खानाको प्रकृति, मनको इच्छा र शरीरको अवस्थालाई ख्याल गर्नुपर्दछ। यसरी छनोट गरिएका खानाले शरीरलाई स्वस्थ राख्न, रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउन, र शरीरमा विभिन्न तत्त्वको कमीले लाग्ने रोगहरूबाट बचाउन सहयोग पुऱ्याउँछ र ऊर्जा प्रदान गर्छ।

यो पनि पढ्नुहोस्

Class 11 Nepali Notes Class 11 English Notes Class 11 Mathematics Notes Class 11 Social Notes Class 11 Physics Notes Class 11 Chemistry Notes Class 11 Biology Notes Class 11 Computer Notes All NEB Notes

थप जानकारीका लागि आधिकारिक स्रोतहरू:

विश्व स्वास्थ्य सङ्गठन (WHO) स्वस्थ खानपानबारे थप जान्नुहोस्

कुनै प्रश्न वा सुझाव छ भने, हामीलाई सम्पर्क गर्नुहोस्।

पाठ ३: स्वस्थ जीवनशैली र सामाजिक जीवन (Swastha Jivansaili ra Samajik Jivan)